Wysokość odszkodowania za wywłaszczenie

słuszne odszkodowanie, wywłaszczenia, wywłaszczenie gruntu pod drogę, odszkodowanie za wywłaszczenie, odszkodowanie za wywłaszczone nieruchomości, wysokośc odszkodowania za nieruchomość

Konstytucyjnym wyznacznikiem wysokości odszkodowania za grunty przejęte pod drogi jest słuszne odszkodowanie. Wskazuje na to art. 21 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.  Określenie słuszności nie odnosi się rzecz jasna do formy odszkodowania, lecz do jego stopnia.  Odszkodowanie może więc przybierać różne formy: pieniężną, jak i rzeczową. Najbardziej adekwatną formą odszkodowania za wywłaszczenie wydaje się być odszkodowanie pieniężne.  

Cechy cenotwórcze nieruchomości

Słuszność takiej formy odszkodowania musi być jednak postrzegana przez pryzmat cech cenotwórczych nieruchomości. Cechy cenotwórcze wywłaszczonej nieruchomości to takie cechy, które dadzą się zobiektywizować niezależnie od tego, komu odebrane prawo przysługiwało.

Słuszne odszkodowanie

Pojęcie słusznego odszkodowania było przedmiotem wielu wypowiedzi Trybunału Konstytucyjnego. Źródłowym orzeczeniem w tym względzie jest orzeczenie z 8.5.1990 r. (K 1/90, OTK 1990, Nr 1, poz. 2), w którym Trybunał Konstytucyjny stwierdził m.in., że: „Słuszne odszkodowanie to odszkodowanie sprawiedliwe. Sprawiedliwe odszkodowanie jest to jednocześnie odszkodowanie ekwiwalentne, bowiem tylko takie nie narusza istoty odszkodowania za przejętą własność. Ograniczenie prawa do ekwiwalentnego odszkodowania poprzez wprowadzenie potrąceń z innych tytułów niż już ciążące na nieruchomości stanowi naruszenie konstytucyjnej zasady słusznego, tj. sprawiedliwego odszkodowania, i jest w ten sposób naruszeniem samej własności”.

W kolejnym orzeczeniu z 19.3.1990 r. (K 2/90, OTK 1990, Nr 1, poz. 3) TK dodatkowo wskazał, że: „Odszkodowanie stanowić powinno ekwiwalent wartości wywłaszczonej nieruchomości, czyli powinno być równoważne gospodarczo wartości wywłaszczonej nieruchomości [...]” Zdaniem Trybunału odszkodowanie nie może być w żaden sposób uszczuplane. Dotyczy to zarówno sposobu ustalenia odszkodowania, jak również i trybu jego wypłacania.

Trybunał skonstatował, iż odszkodowanie stanowić powinno ekwiwalent wartości wywłaszczonej nieruchomości, czyli powinno być równoważne gospodarczo wartości wywłaszczonej nieruchomości. Tak więc Trybunał Konstytucyjny uwzględnił, że w warunkach państwa gwarantującego swobodę działalności gospodarczej, a więc przyjmującego gospodarkę rynkową, pojęcie słusznego odszkodowania sprowadza się przede wszystkim do kategorii ekonomicznych. W warunkach natomiast demokratycznego państwa prawnego ujmowanie słusznego odszkodowania w kategoriach prawnych sprowadza się do zasady ekwiwalentności, tzn. w przypadku wywłaszczenia – do stworzenia wywłaszczonemu właścicielowi możliwości odtworzenia rzeczy przejętej przez państwo.